Aard

egg ff

‘De heerser van de Zuidzee heette Overijld, de heerser van de Noordelijke Zee heette Roekeloos en de heerser van het Midden heette Hundun. Overijld en Roekeloos troffen elkaar soms in het gebied van Hundun in de vorm van een ei, door wie ze bijzonder goed werden ontvangen. Overijld en Roekeloos namen zich voor iets voor Hundun terug te doen en zeiden: Bijna elk wezen heeft openingen: om te zien, te horen, te eten en te ademen. Alleen hij heeft er geen. Laten we hem helpen en proberen ze bij hem ook te boren.’ Iedere dag boorden ze 1 opening. En op de zevende dag stierf Hundun’

Dit verhaal gaat over misschien wel het belangrijkste uitgangspunt van de Tao: ‘niet ingrijpen’, ‘Wu wei’. ‘Niet ingrijpen’ betekent in de Tao niet niets doen, maar niet ingrijpen in de aard of de natuur van van iets of iemand. Overijld en Roekeloos bedoelden het goed, maar ze konden niet het geduld opbrengen om te wachten tot uit Hundun vanzelf iets zou ontstaan. Ze grepen van buiten in en respecteerden de eigen aard van Hundun niet.

Maar ook: de oude Chinezen waren zich heel erg bewust van het feit dat er via onze zintuigen van alles in ons binnendringt. Daarom heetten de twee ook ‘Overijld’ en ‘Roekeloos.’ Zintuigen maken begerig, onrustig, jagen op. Overijld en Roekeloos dachten: Ei moet ook zo zijn. Net als wij. Dan ben je pas gelukkig. En vergaten daarbij, met al hun goede wil, dat Ei anders was en van binnen leefde. En dat er misschien, als de tijd rijp was, iets uit zou komen. Als hij met rust gelaten zou worden en zijn eigen tempo had kunnen volgen.

Natuur

nature rules mocking-bird-against-the-rules-photos-animals-nature-kingfisher-funny-fishing-birds

Bij ons rijdt iedereen rechts. Is dat een waarheid? In Engeland rijdt men links. Dus zoiets is iets wat we met elkaar afgesproken hebben. Van heel veel dingen denken we dat het ‘waarheid’ is, of ‘normaal’ of ‘natuurlijk’. Terwijl dat niet zo is. Maar het beinvloedt ons wel. Als we een tijd in een omgeving zijn waarin veel van zulke kunstmatige ‘afspraken’ gelden, is het maar de vraag of we nog beseffen wat onze natuur is. Als we te lang in een omgeving verkeren waarin een overdaad aan dit soort (door onszelf gemaakte) mechanismes werken…. Denk aan een volle disco waar iedereen en de muziek door elkaar heen schreeuwt, aan een vol strand, een druk winkelcentgrum, gsm’s, een drukke baan…. Dan raken we gewend aan dit soort opgeklopte, overweldigend ritmes. En niet alleen dat. We worden er onderdeel van. Het neemt ons over……We denken dat DAT onze natuur is. We ervaren nog wel het voortrazende verkeer en het drukke levenstempo, maar niet meer ons eigen ritme, onze eigen harmonie. De cultuur heeft het overgenomen van de natuur. En daar betalen we een prijs voor.

Golven

 

‘Golven waarom komt de Wind?’

‘Het komt om ons te laten ontwaken.’

‘Zee, waarom ben je blauw?’
‘Omdat de hemel in mij reflecteert’

‘Wind, wat doe je waardoor je de hele zee in passie brengt?’
‘Niets, ik kus alleen.’

‘Nacht, waarom treur je zo?’
‘Ik huil om de liefhebbende zielen die uiteen zijn geraakt.’

‘Golven waarom rijzen jullie als de wind komt?’
‘Om de boodschap te kunnen ontvangen die ze brengt.’

‘Nacht, wat maakt je zo mooi?’
‘De komst van de maan, die wijsheid brengt.’

Een prachtige dialoog met de natuur van de Soefi Inayat Khan.

 

Een schaatstrainer zei eens: ‘Ik leer mijn rijders: ‘Tijdens een wedstrijd ben je in gesprek met het ijs.”  Hij bedoelde daarmee dat ze EEN moesten worden met het ijs, omdat ze ervan afhankelijk waren en het zo beter aanvoelden, gemakkelijker in een cadans kwamen.’ Datzelfde idee hadden en hebben veel natuurvolkeren ook: in gesprek zijn met de natuur. Natuurlijk niet om er een wedstrijd mee te kunnen winnen, maar om de ziel van wezenlijke dingen te kunnen ontdekken – en uit respect. Daaruit is deze prachtige dichtkunst voortgekomen.

Haiku maken

 

 

 

Een haiku (iets anders dan een koan) is een heel compact ‘gedicht’, dat bestaat uit 3 regels en 17 lettergrepen, in de verdeling 5-7-5. Het hoort in 1 adem gelezen te kunnen worden: Zen- Ki – uitademen!. De woorden zijn eenvoudig en mooi. Er is geen opsmuk, kitsch of geen tierelantijnen, zoals dat in de Zen nooit het geval is. Een haiku bevat altijd iets over een seizoen of de nieuwjaarsochtend. Dat is in Japan het 5e seizoen: de Grote Morgen of Eerste zon, luidt het begin van de lente in en is de aanvang van een nieuwe cyclus, iets nieuws, een nieuwe fase. Vernieuwing. Heilig en vrolijk. Een haiku gaat over de wereld en niet over de beleving van de maker. Dat zijn de enige vormvereisten.

Inhoudelijk zijn er nog wel een aantal essenties. De haiku is misschien het best te vergelijken met de penseelprenten uit het Verre Oosten: in een paar streken staat een diepe sfeer en gedachte. Er is een diepe gedachtegang, leegheid of concentratie aan vooraf gegaan. Het probeert in die paar streken een moment, een situatie, een stemming te duiden of te vangen. De meeste haiku verbeelden natuurscenes. Een haiku bevat slechts 1 gedachte tegelijk.

Het lezen van een haiku vergt aandacht. Je tempo verlagen, gevoelig worden voor subtiliteit. Soms opent zich ineens een nieuw perspectief in je geest. Soms lees je na een periode een haiku nog eens en zie je er ineens iets anders in. De haiku spiegelt iets in jou!

In feite vormen de woorden van de haiku de edelstenen die samen een een snoer vormen: je kunt de stenen een voor een bewonderen, maar ook aaneengeregen: als een snoer. De som is dan meer dan het geheel der delen. Alles is met elkaar verbonden waardoor de optelsom een meerwaarde heeft.

Voorbeelden:

In het lentebos
een zweem van groen, geel, blauw
een aquarel, nog nat.

D’ oude vijver
een kikker springt van de kant
geluid van water.

Op de tempelklok
is een vlinder gevlogen
en ingeslapen.

Ik schepte de maan
in mijn schotel, en goot hem
weg met het water.

Op de tempelklok
is een vlinder gevolgen
en ingeslapen

Deze toelichting gaat over de authentieke haiku. Natuurlijk staat het iedereen vrij om daar zijn of haar eigen perspectief in te brengen. Een haiku is dus niets voor deze tijd, waarin alles snel en haastig moet. En daarom is het juist iets voor deze tijd. Een haiku neemt je mee op een innerlijke reis. Jouw reis.